سيتنا - پرويز كرمي: اواخر سلطنت قاجار كشف شد. همان زماني كه دكل هاي نفتي قامت راست كردند. با گذشت هر سال پررنگ و استوارتر شدند. شادمان بوديم. نفت را مي فروشيم و درآمد كسب مي كنيم. غافل از اشتباهمان.
سال ها گذشت. نزديك به صد سال. 14 دسامبر 2011 تلنگري جدي براي بازگشت بود. بازگشت از مسير اشتباه وابستگي به نفت. تحريم هاي سختي توسط سناي امريكا عليه ايران وضع شد. هدف بانك مركزي بود و دسترسي به درآمد حاصل از فروش نفت با مشكل مواجه شد.
آن زمان به عمق فاجعه پي برديم. اقتصاد وابسته به نفتمان قامتش خميده شد. پيش بيني ها از فروپاشي اقتصاد ايران حكايت داشت. اما پا پس نكشيديم. كليد رهايي پيدا شد. رهايي از وابستگي. راه حلي براي تغيير اقتصادمان. كليد، ايجاد زيست بوم فناوري و نوآوري در كشور بود. قرار گرفتن در مسير درست. استفاده از داشته هاي با ارزشمان.
پس دغدغه اي دلنشين جايگزين فروش نفت و خام فروشي شد. به تكاپو افتاديم براي شكل گيري اين زيست بوم. مدد متخصصان جوان و نوآور ذهن هاي خلاق به كار آمد. هر سالي كه گذشت يك گام به موفقيت نزديك تر شديم.
اما در اين زيست بوم بازيگران متفاوتي نقش آفريني مي كنند. دانشگاه ها، پارك هاي علم و فناوري، مراكز رشد، شتابدهنده ها، صندوق هاي جسورانه، شركت هاي دانش بنيان، كارخانه هاي نوآوري و استارتاپ ها و اخيرا كارخانه هاي نوآوري. بازيگراني هستند كه همگي دست به دست هم داده اند تا مسير خلق ثروت از ايده ها را تسريع كنند.
ايده ها بسيارند. براي پرواز درآمدن آنها نياز به بال است. پس حمايت ها بخشي از اين زيست بوم و بال پرواز مي شود. كارخانه هاي نوآوري و شتابدهنده ها در اين زيست بوم هستند تا توليد محصولات فناورانه را شتاب دهند. حمايت از كسب و كارهاي نوپا كار آنها است. حمايتي از جنس توسعه فناوري.
در حال حاضر بيش از 100 مدل شتابدهنده در حوزه هاي گوناگون همچون توليد محتوا، زيست فناوري، نانو فناوري، آب و انرژي، آي سي تي و هوا فضا در كشورمان وجود دارند. آنها توسعه و تجاري سازي ايده هاي نوآورانه را هدايت مي كنند. اگر ايده مناسب باشد. فضاي كار در اختيار تيم هاي كسب و كار نوپا قرار مي گيرد. فضايي پر از خلاقيت. مسيري روشن كه آينده را مي سازد.
براي شتاب بيشتر مربياني با تجربه هاي موفق استارتاپي در كنار آنها قرار مي گيرند. كسب و كارها آموزش مي بينند و پخته مي شوند. مشاوراني متخصص كه به سازماندهي و تقويت ايده كمك مي كنند. مسير را روشن تر كرده تا تجربه آنها توشه راه موفقيت اين كسب و كارهاي تازه نفس شود.
اما ارتباط با شبكه عظيم سرمايه گذاران و صنعتگران، كار كارخانه هاي نوآوري و ديگر شتابدهنده ها براي رسيدن سريع به محصول فناورانه است تا سرمايه اوليه براي توسعه آن در اختيار كسب و كار نوپا قرار گيرد . شتابدهنده ها آنها را به سرمايه گذاران خصوصا از نوع ريسك پذير معرفي مي كنند. سرمايه كه ترزيق شد نفسي آرام از اين كسب و كارهاي نوپا خارج مي شود و با تمركز و دغدغه كمتر محصول خود را براي ورود به بازار آماده مي كنند. پرقدرت مسير را طي مي كنند و تبديل به شركت هايي مي شوند كه ارزش آنها به چند ده ميليارد نيز مي رسد. الگويي مناسب از فرهنگ توليد را مي توان در اين مكان مشاهده كرد.
بله اين زيست بوم با سرعت براي تمام حوزه ها در حال شكل گيري است تا رها باشيم. امروز به هدف نزديك تر شديم. گرچه تحريم ها روز به روز ظالمانه تر و سخت تر مي شود اما مبارزه شروع شده است. اكنون به نقطه اي رسيديم كه سهم نفت در بودجه كشور را 15 درصد كاهش داده ايم. آن هم با اتكا به ذهن هاي خلاق جوانهاي انقلابي و پراميد اين زيست بوم. مسير طولاني است اما براي رهايي كامل از اين وابستگي بايد جنگيد.
مشاور معاون علمي و فناوري رئيس جمهوري و دبير ستاد فرهنگسازي اقتصاد دانش بنيان معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري