مرگ خودروي شخصي؛ وعده شركت هاي تاكسي آنلاين كه محقق نخواهد شد

ديگر وقتش رسيده كه گواهي نامه تان را از پنجره بيندازيد بيرون، يا اصلاً بهتر از اين، گواهي نامه نگيريد. براي نزديك به يك دهه، اين وعده اي بوده كه كمپاني هاي پر سر و صداي حوزه حمل و نقل به مشتريان داده اند. در سال 2011 يك شركت اشتراك سفر آنلاين به نام Zipcar دست به پژوهش زد و مدعي شد نسل جديد، مالكيت اتومبيل را دشوار مي داند. همان سال شركت Zimride، كه توسط هم مؤسسان Lyft تأسيس شد، به عنوان استارتاپي شناخته شد كه «مدل سنتي مالكيت شخصي» را به چالش مي كشد. تراويس كالانيك، مديرعامل سابق اوبر هم گفت كه گواهي نامه اش باطل شده و دينام تنها اتومبيلش كه يك بي ام و M3 سال 1999 بود نيز خراب شده است. اتومبيل شخصي مقامات شهري هم به گروه كُر پيوستند. اوايل ماه جاري ميلادي، شهر نيويورك عبور ماشين ها از خيابان شلوغ چهاردهم را ممنوع و راه را براي خطوط اتوبوس باز كرد. آژانس حمل و نقل شهري سن فرانسيسكو هم در روز سه شنبه خيابان ماركت كه اصلي ترين شاهراه مركزي اين شهر است را تبديل به فضايي براي دوچرخه، اسكوتر و اتوبوس كرد. تعداد خانوارهاي بدون اتومبيل در حال افزايش است به همين شكل، برخي از فعالان حوزه املاك هم آپارتمان هايي بدون فضاي پاركينگ و در عوض با جايگاه مخصوص ماشين هاي اوبر و اجاره نامه هايي شامل اعتبار ماهانه براي اين هم سفري آنلاين در نظر گرفته اند. مقامات شهري و كمپاني ها مي گويند چنين كارهايي به كمتر شدن آلايندگي ناشي از اتومبيل هاي حاضر در خيابان، سهولت هرچه بيشتر جابه جايي به صورت پياده يا با دوچرخه و راحت شدن صاحبان اتومبيل از دنگ و فنگ هاي نگهداري از وسايل نقليه منجر مي شود. و سرشماري ها نشان مي دهد كه تعداد خانوارهاي بدون اتومبيل و همينطور خانواده هايي با اتومبيل كمتر نسبت به تعداد كارگران در حال افزايش است. اتومبيل شخصي اما نكته خنده دار اينكه مالكيت اتومبيل شخصي در ايالات متحده طي 10 سال اخير در حقيقت افزايش يافته؛ حتي در مناطقي كه اوبر و ديگر سرويس هاي تاكسي آنلاين بيشترين موفقيت را داشته اند. بنابر تحقيقات بروس شالر، يكي از مقامات پيشين دفتر حمل و نقل نيويورك، تعداد اتومبيل ها در شهرهايي كه تاكسي آنلاين بيشترين محبوبيت را دارند، رشد بيشتري نسبت به جمعيت داشته است؛ شهرهايي مانند بوستون، نيويورك، لوس آنجلس، فيلادلفيا و شيكاگو. اوبر و ليفت دائماً پول از دست مي دهند علاوه بر اين، سرويس هايي كه مستقيماً براي افراد بدون اتومبيل ساخته شده اند هم به بن بست مي خورند. كمپاني اشتراك گذاري اتومبيل Car2Go كه حالا تحت تملك مشترك ديملر و بي ام و درآمده اوايل ماه جاري ميلادي گفت كه سرويس دهي اش به نيمي از شهرهاي آمريكاي شمالي كه قبلاً در آن ها فعال بوده را متوقف مي كند. اين كمپاني كه به مشتريان خود اجازه مي دهد اتومبيل ها را در هر فضاي پاركينگي تحويل گرفته يا تحويل دهند، از اين به بعد تمركز خود را روي ديگر شهرهاي باقي مانده مانند نيويورك، مونترال، سياتل، ونكوور و واشنگتن معطوف مي كند. اتومبيل شخصي ReachNow، يكي ديگر از سرويس هاي زيرمجموعه بي ام و كه در زمينه اشتراك سفر آنلاين و اجاره اتومبيل فعاليت داشت تابستان اخير به كار خود پايان داد. كمپاني اشتراك گذاري اسكوتر Lime هم اخيراً سرويس اشتراك گذاري اتومبيل LimePod را در سياتل متوقف كرد. جنرال موتورز طي تابستان اخير هفت شهر را از ليست شهرهاي مورد پشتيباني با سرويس Maven خود خارج كرد. اوبر و ليفت هم كه حالا شركت هايي سهامي عام هستند دائماً پول از دست مي دهند و تنها زمان محبوبيت شان، جمعه بعد از ظهرها است؛ كه ظاهراً نشان مي دهد مردم تنها زماني از خير اتومبيل شخصي خود مي گذرند كه چيزي نوشيده باشند. شالر مي گويد: رولر كوستر ناشي از ركورد اقتصادي و بازيابي اقتصادي به آخر راه رسيده و حالا نرخ مالكيت اتومبيل همان مقداريست كه قبلاً هم بود. اتومبيل شخصي محققان چندين دليل براي اين تفاوت عظيم ميان هايپ و واقعيت ارائه كرده اند. اتفاقي نبوده كه شعار «ديگر نيازي به اتومبيل شخصي نيست» همان زماني به اوج خود رسيد كه در سال هاي بعد از ركود اقتصادي به سر مي برديم و خريد ماشين هنوز مانند كاري لوكس و صرف هزينه براي سوخت، حتي از آن لوكس تر به حساب مي آمد. اما از زمان بهبود اقتصادي، ايالات متحده به برخي از بالاترين ارقام در فروش اتومبيل رسيده. قيمت سوخت نيز با كاهشي كلي همراه بوده و گشت و گذار در شهرها ارزان تر شده. نسل هزاره، نسلي كه عاشق شهر است و قرار بود چرخ مالكيت اتومبيل را بشكند در حال بزرگ شدن است. تحقيقات اخير نشان داده ركود اقتصادي اين نسل را به تعويق انداختن تشكيل خانواده ترغيب كرده و نرخ پايين تر مالكيت اتومبيل بيشتر به اين موضوع مربوط است تا بيزاري از وسائل نقليه شخصي. رابين چيس، يكي از مديران پيشين Zipcar كه حالا به مشاوري مستقل تبديل شده مي گويد: تا زماني كه نسل هزاره بچه دار نشود و خصوصاً فرزند دومش به سن مدرسه نرسد نمي توانيم بگوييم آن ها حاضر به خريد اتومبيل نيستند. اتومبيل شخصي در واقع آن زمان است كه ماشين نداشتن، خصوصاً در شهرهايي كه تراكم جمعيتي بالا دارند دردناك خواهد شد. در اين بين اثبات شده درآمدزايي از هم سفري و اشتراك گذاري اتومبيل دشوار است، خصوصاً در شهرهايي كه آنقدر جمعيت ندارند كه يافتن سفر بعدي براي رانندگان سريع و آسان باشد. استيو بنفيلد كه اوايل امسال از مديريت ReachNow كناره گرفت مي گويد «اشتراك گذاري اتومبيل شديداً سرمايه محور است. مشخصاً تجارتي سخت است.» البته كه در اين وضعيت نابسامان، برخي كمپاني ها به موفقيت رسيده اند. محققي به نام سوزان شاهين در سال 2016 با استفاده از ديتاي شركت Car2Go در نتيجه يك پژوهش خود آورد كه اين برنامه اشتراك گذاري اتومبيل، در برخي موارد باعث شده مردم از خريد ماشين صرف نظر كنند. بنفيلد مي گويد تجربه ReachNow هم بر اين موضوع صحه مي گذارد: اين سرويس به موفقيتي نسبي ميان افراد حدوداً 30 ساله رسيد كه تنها يك اتومبيل در خانه داشتند. بنابراين مي توان نتيجه گرفت كه آمريكايي ها بي خيال اتومبيل شخصي نشده اند، بلكه احتمالا ديگر تمايلي به خريد اتومبيل ثانويه ندارند. همين وضعيت را مي توان براي ديگر كشورها نيز متصور شد. چيس، مدير اجرايي پيشين Zipcar مي گويد نرخ مالكيت اتومبيل آنقدرها كه بايد و شايد دچار تغيير نشده چون اقتصاد ايالات متحده تا حد زيادي بر اتومبيل متكي است. او مي گويد «حالا وقتش رسيده كه راهي براي تغيير كاركرد 100 ساله خيابان ها بيابيم».